İmsak ve Şafak vakitlerinin geçmişte hangi açılarla belirlendiği üzerine bir araştırma
Araştırmacı: Mimar İbrahim AYBEK Tarih:8.03.2026
Araştırmanın nedeni: Günümüzde farklı ülkelerde farklı imsak ve yatsı namazı hesaplamaları görülmektedir. Bu konu hakkında uluslararası sempozyumlar düzenlenmekte ve imsak ve yatsı vakitlerinin tam olarak ne zaman gerçekleştikleri konusunda farklı görüşler öne sürülmektedir. Bu nedenle tarihin farklı dönemlerinde farklı bölgelerde yapılmış usturlap disklerine bakarak, tarihteki uygulamalar hakkında fikir edinilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmaya konu olan usturlaplar
| Bölge | Tarih | Usta | Fecir | Şafak |
| İsfahan | 984/5 or 1003/4 (A.H. 374 or 394) | Aḥmad and Muḥammad | 17º | 18º |
| Toledo | 1068 (A.H. 460) | Ibrahīm ibn Sa’īd as-Sahlī | 16º | 16º |
| Guadaljara | 1081/2 | Muḥammad ibn Sa‘īd as-Ṣabbān | 18º | 18º |
| Kuzey Afrika | 13.yy | Anonim | 18º | 18º |
| Kuzey Afrika | 16.yy | Anonim | 19º | 18º |
Metodoloji:
Usturlap diskleri üzerinde şafak ve fecir yayları çizilmektedir. Bu diskler bir kayıt niteliğinde olup belirtilen disklerin enlemleri için aynı iz düşümlerin yeniden alınması sonucunda şafak ve fecir olarak hangi açı değerlerini kullandığı tespit edilebilmektedir. Söz konusu inceleme sonucu aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir.
Sonuç: Usturlapların ekvator ve dönence çizgileri hatasız şekilde oturduğu için iz düşümlerinde hata olmadığı kesindir. Bu nedenle de şafak yayları tam doğru derecesi ile tespit edilebilmektedir.İncelenen usturlaplarda 19 derece 16 derece arasında farklı değerlere rastlanmıştır. Yüz yıllar ilerledikçe temkin süresinin arttırıldığı gözlemlenmekle birlikte, erken dönemlerde de 17 ve 18 derece gibi temkinli değerlerin uygulandığı görülmüştür.
Kamuoyunun takdirine sunulmaktadır.
Usturlaplar için Kaynakça:
Son yorumlar