{"id":599,"date":"2017-02-28T14:43:20","date_gmt":"2017-02-28T11:43:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/?p=599"},"modified":"2021-01-23T18:17:33","modified_gmt":"2021-01-23T15:17:33","slug":"donercizerspirograph","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/2017\/02\/28\/donercizerspirograph\/","title":{"rendered":"D\u00f6ner\u00e7izer(spirograph)"},"content":{"rendered":"

\u0130ngilizce ad\u0131yla, Spirograph<\/em>, T\u00fcrk\u00e7e isimleriyle spirograf, sihirli daire, ya da daha sade bir isim \u00f6nerecek olursal d\u00f6ner\u00e7izer<\/em>\u2026<\/p>\n

Anlayaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fekilde tarifi \u015fudur; hani o seyyar sat\u0131c\u0131 amcalar\u0131n reng\u00e2renk kalemleri d\u00f6nd\u00fcrerek acayip \u015fekiller \u00e7izdikleri alet var ya\u2026 \u0130\u015fte bu oyuncak, 2000\u2019li y\u0131llarda, T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda bulunan herkesin bir \u015fekilde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, ya da kulland\u0131\u011f\u0131 icad\u0131, 1900\u2019lara dayanan ve ilk kez oyuncak olarak 1965 y\u0131l\u0131nda ortaya at\u0131lan \u00e7izim aletidir.<\/p>\n

Prensip olarak, di\u015flileri bulunan iki dairesel \u00e7ark\u0131n i\u00e7inde tan\u0131ml\u0131, bir noktan\u0131n, di\u011fer \u00e7ark etraf\u0131nda tur atarken izledi\u011fi yolun, kalemle k\u00e2\u011f\u0131da i\u015faretlenmesiyle \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7arklar\u0131n di\u015fli say\u0131lar\u0131 birbirlerine tam b\u00f6l\u00fcnmedi\u011fi durumda, ortaya \u00e7\u0131kan resimler \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k ve ilgin\u00e7le\u015fmektedir.<\/p>\n

Bu aletin matematiksel arka plan\u0131 olduk\u00e7a karma\u015f\u0131kt\u0131r. Zaten ilk olarak, alet e\u011frisel \u015fekillerin alan\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 i\u00e7in icat edilmi\u015ftir.\u00a0Birbiri etraf\u0131nda \u00e7evrilen \u00e7arklar kullan\u0131larak \u00e7izilen \u00e7izgilerin ka\u00e7 tur sonra birle\u015fece\u011fi, lisede fizik dersinin konusu olan \u00e7arklar konusuyla ilgilidir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, 66 di\u015fli ve 34 di\u015fli iki \u00e7ark\u0131 ele alal\u0131m. Her iki say\u0131y\u0131 ortak \u00e7arpanlar\u0131yla sadele\u015ftiriyoruz.<\/p>\n

66 \u00a0 \u00a0 34\/2<\/p>\n

33 \u00a0 \u00a0 \u00a017<\/p>\n

 <\/p>\n

Bu durumda b\u00fcy\u00fck \u00e7ark\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ark\u0131n etraf\u0131nda \u00e7evirirsek; tam olarak 33 tur sonra \u00e7izimimiz tamamlan\u0131r ve ortada 17 k\u00f6\u015feli bir y\u0131ld\u0131z olu\u015fur.<\/p>\n

Tam tersini yapacak olursak, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ark b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn etraf\u0131nda 17 tur att\u0131\u011f\u0131na \u00e7izim tamamlan\u0131r ve ortada 33 k\u00f6\u015feli bir y\u0131ld\u0131z olu\u015fur.<\/p>\n

\u00d6zetle, \u00e7ark di\u015fli say\u0131lar\u0131n\u0131 ortak \u00e7arpanlar\u0131na b\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde \u00e7\u0131kan say\u0131lar at\u0131lacak tur say\u0131s\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131kacak cismin ka\u00e7 k\u00f6\u015feli y\u0131ld\u0131zlanmalar olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemektedir.<\/p>\n

Bir \u00f6rnek daha \u00e7\u00f6zelim.<\/p>\n

24 ve 56 di\u015fli \u00e7arklarda durum \u015f\u00f6yle olur;<\/p>\n

24 \u00a0 \u00a0 \u00a056\/8<\/p>\n

3 \u00a0 \u00a0 \u00a0 7<\/p>\n

Demek ki, b\u00fcy\u00fck \u00e7ark\u0131 \u00e7evirirsek 7 tur sonra \u00e7izim tamamlan\u0131r.3 yaprakl\u0131 yonca tarz\u0131 bir \u015fekil olu\u015fur.<\/p>\n

Tam tersi b\u00fcy\u00fck \u00e7ark sabit kal\u0131r da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ark \u00e7evrilirse, 3 tur sonra \u00e7izim tamamlan\u0131r ve 7 yaprakl\u0131 bir \u00e7i\u00e7ek formu olu\u015fur.<\/p>\n

 <\/p>\n

Asl\u0131nda bu kadar, karma\u015f\u0131k, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve pratik bir icad\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019de sadece oyuncak olarak basite indirgenmi\u015f versiyonlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak piyasada bulunabilmesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00f6rsel sanatlarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n da bir sonucudur.<\/p>\n

Zira bu alet, mimaride, dekorasyonda, tekstilde ve grafik tasar\u0131mla u\u011fra\u015fan ki\u015filere olduk\u00e7a geni\u015f ve ilgin\u00e7 bir da\u011farc\u0131k sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

D\u00f6ner\u00e7izer\u2019le \u00e7izilen bi\u00e7imler, \u0130slami g\u00f6rsel sanatlar\u0131n ortaya koydu\u011fu motiflerin resim diline uyumlu bir geometri ortaya koyar. Ortaya \u00e7\u0131kan motif, bir nokta <\/em>etraf\u0131nda say\u0131s\u0131zca d\u00f6nerek, soyut bir ifade ortaya koyar. Bu ifade bir dinamizm ve sinerji ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu sinerjinin olduk\u00e7a benzeri geleneksel Osmanl\u0131 ve Sel\u00e7uklu\u00a0sanatlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yine ayn\u0131 \u015fekilde, say\u0131s\u0131z tekrar ve \u00e7e\u015fitlilik sunan e\u011frisel \u00e7izgilerin, bir zikrin ifadesinin soyutlamas\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte bu aletin dijital versiyonlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Inspirograph <\/a><\/strong>isimli bir \u0130nternet sitesi bilgisayar ortam\u0131nda bu \u00e7izimleri yapmam\u0131za olanak sa\u011flarken, ayn\u0131 \u015fekilde, spirodraw, spiral<\/strong> gibi android uygulamalar\u0131 da cep telefonu ya da tabletlerde ayn\u0131 \u015fekilleri olu\u015fturmam\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

Bu aletten bir tane edinin, yapaca\u011f\u0131n\u0131z \u00e7izimler sadece \u00e7ocu\u011funuz i\u00e7in bir oyuncak olman\u0131n \u00f6tesinde ortaya koyaca\u011f\u0131n\u0131z bir tasar\u0131m\u0131n kilit bi\u00e7imlerini ortaya koyabilir!<\/p>\n\n\t\t