![\"whatsapp-image-2018-01-24-at-08-32-26\"](\"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/WhatsApp-Image-2018-01-24-at-08.32.26.jpeg\")
<\/a><\/p>\nGe\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llar i\u00e7erisinde, T\u00fcrkiye\u2019de bir ta\u015f oyununa kar\u015f\u0131 ans\u0131z\u0131n yo\u011fun bir ilgi olu\u015ftu. S\u00f6z konusu ta\u015f oyunu, T\u00fcrkler taraf\u0131ndan asl\u0131nda as\u0131rlard\u0131r oynanan Mangalayd\u0131. Sonra 1900\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan bu yana maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u015f\u0131r\u0131 Bat\u0131la\u015fma, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda g\u00f6r\u00fclen globalle\u015fme ve k\u00fclt\u00fcrel yozla\u015fma nedeniyle unuttu\u011fumuz de\u011ferlerden biri olsa da Mankala anadolunun baz\u0131 y\u00f6relerinde hala oynanmaya devam ediliyordu.
\nOrta Asya\u2019dan beri T\u00fcrklerin yan\u0131nda getirdikleri Mankala oyunu, Osmanl\u0131lar zaman\u0131nda da oynanm\u0131\u015ft\u0131. Gerek oyunda zar at\u0131lm\u0131yor olu\u015fu nedeniyle dinen sak\u0131ncal\u0131 bulunmay\u0131\u015f\u0131, ve tavlaya g\u00f6re tercih edilmesi, gerekse taktik ve zeka oyunu olmas\u0131 nedeniyle y\u00fczy\u0131llard\u0131r T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015fti. T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131nlanan bir eserin ard\u0131ndan, baz\u0131 yay\u0131nevleri oyunu \u00fcretip satmaya ba\u015flad\u0131. Oyun bir anda o kadar pop\u00fclarite kazand\u0131 ki, okullarda ders olarak uygulayan e\u011fitim kurumlar\u0131 bile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.
\nAfrika\u2019da T\u00fcrklere ait Mankala\u2019n\u0131n bir kuzeni var. Bu oyuna farkl\u0131 \u00fclkelerde farkl\u0131 isimler tak\u0131yorlar. Farkl\u0131 kurallarla oynuyorlar. Ancak Oyunun mant\u0131\u011f\u0131, oynan\u0131\u015f \u015fekli ve sistemati\u011fi Mankala oynuna olduk\u00e7a benziyor. Mozambik\u2019te ntxuva, T\u00fcrkiye\u2019deki son birka\u00e7 y\u0131l\u0131 saymazsak, T\u00fcrkiye\u2019den \u00e7ok daha yayg\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00c7o\u011fu mahallede, oyunu oynayan insanlarla kar\u015f\u0131la\u015fmak s\u0131radan denebilir.Bu oyunun Mozambik’te kabileler aras\u0131ndaki itilaflar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Ntxuva oyunu mankalan\u0131n aksine daha \u00e7ok delikle oynan\u0131r, ve oyuncular\u0131n kulland\u0131klar\u0131 ta\u015flar birbirlerinin alan\u0131na ge\u00e7mez. Mankala\u2019dakinin aksine ntxuvada her oyuncuya ait iki s\u0131ra vard\u0131r. Bunlardan birine sald\u0131r\u0131 hatt\u0131 denir, di\u011ferine savunma hatt\u0131 denir. Oyunun amac\u0131, daha \u00e7ok ta\u015f toplamak de\u011fil, rakibinin b\u00fct\u00fcn ta\u015flar\u0131n\u0131 bitirmektir. Kendi ta\u015flar\u0131 bitmeden, rakibinin ta\u015flar\u0131n\u0131 bitiren oyuncu oyunu kazan\u0131r. Bir \u00e7ok y\u00f6rede farkl\u0131 oynansa da, yaz\u0131l\u0131 eri\u015filen bir kaynakta verilen kurallar \u015fu \u015fekilde anlat\u0131l\u0131yor:
\n\u201cNtxuva kurallar\u0131
\n Oyun 4 s\u0131ra ve 6 s\u00fctun kaleden olu\u015fur.
\nHer oyuncunun iki s\u0131ras\u0131 ve kendi s\u00fctunlar\u0131 vard\u0131r.
\n\u0130\u00e7teki s\u0131ralara Sald\u0131r\u0131 hatt\u0131 denir.
\nD\u0131\u015f s\u0131ralara Savunma hatt\u0131 denir.
\nN’txuva tahtas\u0131ndaki oyunlar zorunlu olarak saat y\u00f6n\u00fcn\u00fcn tersine yap\u0131l\u0131r.
\nOyun 2 a\u015famal\u0131d\u0131r. \u0130lk a\u015famada, oyuncunun sadece birden fazla ta\u015f (2, 3 veya daha fazla) bulunan deliklerden ba\u015flamas\u0131na izin verilir; \u0130kinci a\u015famada, deliklerde sadece 1 ta\u015f kal\u0131r, o zaman 1 ta\u015f\u0131 deliklerde birer birer ta\u015f\u0131yabilirsiniz ve bu ta\u015flar\u0131 bir araya getirmek yasakt\u0131r.
\nNtxuva Oyununun Hedefi
\n N\u2019txuva\u2019n\u0131n hedefi, eldeki son ta\u015f, tahtan\u0131n i\u00e7 s\u0131ras\u0131ndaki bo\u015f bir deli\u011fe d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde rakibin ta\u015flar\u0131n\u0131 yemesidir. Bu hedefe, basit aritmetik hesaplamalar ve strateji olu\u015fturma yoluyla ula\u015f\u0131l\u0131r.
\nNtxuva nas\u0131l oynan\u0131r?
\nMalzeme
\n46 delikli bir tahta ( yerde de delik a\u00e7\u0131labilir.) Deliklere s\u0131\u011fan ta\u015flar (Mozambik\u2019te oynamak i\u00e7in kaju f\u0131st\u0131\u011f\u0131 kullananlar vard\u0131r (- muhtemelen bu f\u0131st\u0131klar kazanan\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcd\u00fcr) veya kany\u0131 (canh\u00fa) bitkisi tohumlar\u0131 ta\u015f olarak kullan\u0131l\u0131r.
\nOyun ba\u015flarken Her deli\u011fe 2 ta\u015f koyulur.
\n2 \u2013 Bir deli\u011fin b\u00fct\u00fcn ta\u015flar\u0131 al\u0131n\u0131r ve s\u0131ras\u0131yla sol taraftaki deliklere do\u011fru da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Her deli\u011fe sadece bir tane b\u0131rak\u0131l\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta\u2019ki olan delik bo\u015f kal\u0131r.
\n3 \u2013 E\u011fer elinizdeki son ta\u015f bo\u015f bir deli\u011fin i\u00e7ine d\u00fc\u015ferse, o deli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki t\u00fcm rakip ta\u015flar\u0131 toplan\u0131r ve son ta\u015f bo\u015f bir deli\u011fin i\u00e7ine d\u00fc\u015fene kadar da\u011f\u0131t\u0131m devam eder.
\n4\u2013Son ta\u015f bo\u015f bir deli\u011fe d\u00fc\u015ferse iki durum meydana gelebilir:
\n4.1\u2013 s\u00f6z\u00fc edilen delik d\u0131\u015f s\u0131radaysa (savunma), oyunu biter ve oynamak i\u00e7in rakibin s\u0131ras\u0131d\u0131r.
\n4.2-Bo\u015f delik i\u00e7 s\u0131ralardaysa(sald\u0131r\u0131), ve:
\n4.2.1 i\u00e7 s\u0131ran\u0131n (sald\u0131r\u0131) deli\u011finde veya rakibin s\u00fctunundaki iki delikle en az bir veya daha fazla par\u00e7a varsa, bu par\u00e7alar tahtadan \u00e7\u0131kar\u0131larak yenmi\u015f say\u0131l\u0131r.
\n4.2.2 \u2013 Rakibin s\u00fctunundaki iki delik bo\u015fsa, d\u0131\u015f s\u0131radaki delikte ta\u015f olsa bile hamle biter ve oynama s\u0131ras\u0131 rakibe ge\u00e7er.
\n5 \u2013 Oyun, her oyuncu belirleme hedefleriyle devam eder, hesap yaparak rakibin par\u00e7alar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in stratejiler olu\u015fturur, her zaman 4.2 maddesine uymak zorundad\u0131r.
\n6 \u2013 N\u2019txuva\u2019da zorunlu hamle yoktur ve Rakibin bir sonraki hamlesiyle tehdit edilen ta\u015flara bir \u00f6nceki hamlede “ka\u00e7ma” izni verilir.
\n7 \u2013Par\u00e7alar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve tahtadan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sonra delikleride sadece bir ta\u015f kald\u0131\u011f\u0131 2. A\u015fama’ya var\u0131yoruz. Bu a\u015famada, par\u00e7alar delikten deli\u011fe ayr\u0131 ayr\u0131 ta\u015f\u0131n\u0131r ve rakibin evindeki delikleri s\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r.
\n8 \u2013 Oyun, oyuncular\u0131n birinin rakibin t\u00fcm par\u00e7alar\u0131n\u0131 yok etmeyi ba\u015farmas\u0131 durumunda sona erer.
\n\u0130leri A\u015fama: Oyunun ba\u015f\u0131nda oyuncular aras\u0131nda bir kural olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, b\u00f6ylece her zaferli sald\u0131r\u0131da oyuncu bir ek \u00e7ekilme hakk\u0131na sahiptir, yani oyuncu bir ve tek ev se\u00e7er ve i\u00e7erdi\u011fi par\u00e7alar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu \u00e7ekilme rakibin strateji k\u0131rma olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u201d
\nNtxuva oyunu Afrika\u2019ya ticaretle u\u011fra\u015fan Araplar taraf\u0131ndan getirilmi\u015f olabilir. Oyunun Afrika\u2019da nas\u0131l yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015fu ana kadar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f tarihsel veriler yoktur. Ancak nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olursa olsun, Ntxuva oyunu her hal\u00fckarda, Afrika insan\u0131n\u0131n zekas\u0131n\u0131, m\u00fccadele ruhunu g\u00f6stermesinin yan\u0131nda, koloni d\u00f6neminin ezicili\u011fine ra\u011fmen kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden vazge\u00e7medi\u011finin a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir. \u00d6zellikle bu oyunun Mankala oyunun t\u00fcrevi olu\u015fu da kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn uzant\u0131lar\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan heyecan vericidir.
\nOyun Kurallar\u0131 Kayna\u011f\u0131: https:\/\/www.mmo.co.mz\/jogos\/ntxuva<\/p>\n