{"id":676,"date":"2017-12-03T14:10:39","date_gmt":"2017-12-03T12:10:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/?p=676"},"modified":"2017-12-03T14:12:29","modified_gmt":"2017-12-03T12:12:29","slug":"tasavvuf-dusunce-sistem-ekolu-olarak-nasreddin-hoca","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/2017\/12\/03\/tasavvuf-dusunce-sistem-ekolu-olarak-nasreddin-hoca\/","title":{"rendered":"Nasreddin Hoca f\u0131kralar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyam\u0131zdaki rol\u00fc"},"content":{"rendered":"

\"4726526142\"<\/a>
\nAnadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00f6zl\u00fc da\u011farc\u0131klar\u0131, modernitenin, k\u00fcreselle\u015fmenin ve k\u00fclt\u00fcrel yozla\u015fman\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen do\u011frudan insan akl\u0131n\u0131 ilgilendirmesi ve insan odakl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fabilmi\u015ftir. As\u0131rlar boyu insanlar\u0131n dilinden diline s\u00f6ylenegelen ve toplumumuzun gen haritas\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli k\u00f6\u015fe ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015f olan s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn en hikmetli \u00f6rneklerinden birisi de Nasreddin Hoca f\u0131kralar\u0131d\u0131r. Bu f\u0131kralar Anadolu insan\u0131n\u0131n haz\u0131r cevapl\u0131\u011f\u0131n\u0131 cana yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve pratik zekas\u0131n\u0131 anlatan bu f\u0131kralar ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 hakk\u0131nda, hatta delili\u011fi hakk\u0131nda da \u00e7ok temel ip u\u00e7lar\u0131 vermektedir. Bu delilik kavram\u0131n\u0131 biraz a\u00e7mam\u0131z ve do\u011fru anlamam\u0131z gerekmektedir. Peygamber efendimiz s.a.v. \u201cAhir zamanda size deli denmedikte ger\u00e7ekten iman etmi\u015f olmazs\u0131n\u0131z.\u201d buyuruyor. Nasreddin hocan\u0131n ki bir nevi bir delilik halidir. Yani herkesin normal olan bir davran\u0131\u015f sergileyece\u011fi, normal olan bir laf s\u00f6ylece\u011fi bir yerde Nasreddin hoca, normal olmayan ancak bir delinin s\u00f6yleyece\u011fi bir laf\u0131 deyiverir. Peki Nasreddin hocan\u0131n bu delice laflar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yatan nedir? Nasreddin Hoca f\u0131kralar\u0131n\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uydurulan eklenen bir \u00e7ok f\u0131kray\u0131 hari\u00e7 tutarak s\u00f6yl\u00fcyorum, dikkatle dinler ve \u00fczerlerine kafa yorarsak, \u00e7o\u011fu f\u0131kran\u0131n asl\u0131nda, Kuran ve S\u00fcnnet \u00e7izgisinde \u015fekillenmi\u015f ve Anadolu halk\u0131n\u0131n mayas\u0131n\u0131, gen haritas\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015f T\u00fcrk Tasavvuf inanc\u0131ndaki hikmetlere i\u015faretler oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu f\u0131kralardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile tekrar dinleyelim.
\nYe K\u00fcrk\u00fcm Ye.
\nAk\u015fehir\u2019in beyleri Hoca\u2019y\u0131 yeme\u011fe davet etmi\u015fler. Hoca nereden bilsin; davete, g\u00fcnl\u00fck k\u0131yafetiyle kat\u0131lm\u0131\u015f. Kat\u0131lm\u0131\u015f ama ne ho\u015f geldin, ne sefa getirdin diyen var. Herkes, all\u0131 pullu k\u0131yafetlilere el pen\u00e7e duruyormu\u015f. Hoca, bir ko\u015fu evine giderek, sand\u0131ktaki i\u015flemeli k\u00fcrk\u00fcn\u00fc giyip yeme\u011fe geri d\u00f6nm\u00fc\u015f. Az evvel ho\u015f geldin bile demeyenler, \u00f6n\u00fcnde yerlere kadar e\u011filmi\u015fler. Hoca\u2019y\u0131, yere g\u00f6\u011fe s\u0131\u011fd\u0131ramay\u0131p ba\u015fk\u00f6\u015feye oturtmu\u015flar. Kuzunun en has\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne koymu\u015flar. Herkes Hoca\u2019n\u0131n yeme\u011fe ba\u015flamas\u0131n\u0131 bekliyormu\u015f. Hoca, bir taraftan k\u00fcrk\u00fcn\u00fcn kolunu sofrada sallamaya, bir taraftan da \u201cYe k\u00fcrk\u00fcm ye, ye k\u00fcrk\u00fcm ye!\u201d demeye ba\u015flam\u0131\u015f.
\n\u2013 \u0130lahi Hoca, demi\u015fler, k\u00fcrk\u00fcn yemek yedi\u011fini kim g\u00f6rm\u00fc\u015f?
\nHoca ta\u015f\u0131 gedi\u011fine koymakta gecikmemi\u015f:
\n\u2013 K\u00fcrks\u00fcz adamdan say\u0131lmad\u0131k\u2026 \u0130tibar\u0131 o g\u00f6rd\u00fc, yeme\u011fi de o yesin.<\/p>\n

Hikayede Nasreddin Hoca,, insana \u00fcst\u00fcndeki k\u0131yafete, postuna, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re de\u011fer verenlere kar\u015f\u0131 sert bir ele\u015ftiri yapmaktad\u0131r. Onun bu harekete kar\u015f\u0131 tepkisi de \u00e7ok net bir \u015fekilde, bir deli tavr\u0131d\u0131r. Yani k\u0131yafetini \u00e7orbaya sokma tavr\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi \u00fczere Mesnevi\u2019de ba\u015ftan sona, s\u0131kl\u0131kla d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn yan\u0131lt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve aslolan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnya oldu\u011funa vurgu yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Tesbihini Arayan Hoca
\nNasreddin hoca, bir gece evinin \u00f6n\u00fcndeki sokak lambas\u0131n\u0131n alt\u0131nda dikkatli \u015fekilde yere bakmaktad\u0131r. Onun yan\u0131na gelen kom\u015fusu sorar:
\n-Hay\u0131rd\u0131r hocam gecenin bu saatinde?
\nHoca cevap verir.
\n-Tesbihimi d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm onu ar\u0131yorum.
\nKom\u015fusu da hoca ile birlikte aramaya koyulur. \u0130lerleyen vakitlerde yerde te\u015fbih arayan ikiliye, yoldan ge\u00e7en kom\u015fular da eklenir. Hocan\u0131n b\u00fct\u00fcn kom\u015fular\u0131 hep birlikte tesbihi aramaya koyulsalar da tesbih bir t\u00fcrl\u00fc bulunmay\u0131nca, en sonunda kom\u015fulardan birisi hocaya sorar.
\n-Hocam sen bu tesbihi nerde d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcn?
\nHoca
\n-Evde d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm der.
\nBunu duyan kom\u015fu \u00f6fkeyle; – Hocam \u00f6yleyse niye bize burda te\u015fbih aratt\u0131r\u0131yorsun der.
\nHoca cevaben: \u201cNe yapay\u0131m, gecenin bu saatinde ev kapkaranl\u0131k, buras\u0131 ayd\u0131nl\u0131k\u201d der.
\nBu f\u0131krada hoca yine tiyatral bir deli tavr\u0131 ile bize \u00e7ok \u00f6nemli bir hakikati d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. M\u00fcsl\u00fcman\u0131n amelinde aslolan gayretidir. Yoksa insan\u0131n g\u00f6z\u00fc bu karanl\u0131k d\u00fcnyada perdenin ard\u0131ndaki ger\u00e7ekleri g\u00f6rmeye yetmez. \u0130nsan bazen hakikatleri bulma konusunda karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015febilir ve adeta manevi bir yorgunluk ya\u015fayabilir. Ancak buna ra\u011fmen, hakk\u0131 ve hakikati arama konusunda kararl\u0131 duru\u015fu onu kainattaki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n en \u015fereflisi k\u0131lar. Hikayede kom\u015fular\u0131n, Hocan\u0131n yan\u0131nda saf tutmalar\u0131 ve hocan\u0131n gayretinden etkilenmelerinin ard\u0131nda yatan hikmet de bu olsa gerek.
\nSen de Hakl\u0131s\u0131n.
\nNasreddin Hoca mahkemede kad\u0131l\u0131k yaparken, bir kar\u0131 koca huzusuna \u00e7\u0131kagelir.
\nKad\u0131n ba\u015flar binbir t\u00fcrl\u00fc lafla, soluk almaks\u0131z\u0131n kocas\u0131ndan \u015fikayet etmeye.
\nNasreddin hoca kad\u0131n\u0131n \u015fikayetlerini sonuna kadar dinler. Ve sonunda kad\u0131na : \u201chakl\u0131s\u0131n\u201d der.
\nBunu duyan kocas\u0131 araya girer, ve kendini savunmaya ba\u015flar.
\nNasreddin hoca onu da sonuna kadar dinledikten sonra, ona: \u201csen de hakl\u0131s\u0131n\u201d der.
\n\u0130ki tarafa da hakl\u0131s\u0131n deyince, hocan\u0131n yan\u0131nda bulunan katip hocaya seslenir.
\nHocam, kad\u0131na hakl\u0131s\u0131n dedin, adama da hakl\u0131s\u0131n dedin. Bu nas\u0131l i\u015f?
\nNasreddin hoca katibe \u201csen de hakl\u0131s\u0131n\u201d der.
\nBu hikaye de yine \u00e7ok manidar hikmetlerle dolu bir hikayedir. Bu hikmetlerden en \u00f6nemlilerinden bir tanesi, ger\u00e7ekli\u011fin g\u00f6recelili\u011fidir. Yani ihtilafl\u0131 bir konuda her zaman bir hakl\u0131 olmayabilir. Nasreddin hoca, kad\u0131na anlatt\u0131\u011f\u0131 senaryoya g\u00f6re hakl\u0131l\u0131k vermektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde adama da anlatt\u0131\u011f\u0131 senaryoya g\u00f6re hakl\u0131l\u0131k vermektedir. Ancak hakikati ancak Allah bilir. Olay\u0131n sonunda katibe verilen hikmetli cevap da buna i\u015faret etmektedir.
\nBilmem
\nBir g\u00fcn i\u015fi g\u00fcc\u00fc sa\u00e7ma sapan sorularla M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n akl\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak olan bir fitneci Ak\u015fehir\u2019e gelmi\u015f. Bu ki\u015fi b\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fclere birbirinden tutars\u0131z, manas\u0131z sorular sorarak insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p ihtilaf \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f. Bu fitneci Nasreddin hocan\u0131n toplumdaki itibar\u0131n\u0131 ve ilmini duyunca kendince hocay\u0131 insanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in bir plan kurmu\u015f. Herkesin oldu\u011fu bir ortamda Nasreddin hocan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda bitivermi\u015f ve hocaya seslenmi\u015f. \u201cEy Nasreddin hoca, sen e\u011fer ger\u00e7ekten hoca isen Benim soraca\u011f\u0131m sorular\u0131 iyi dinle. Sana k\u0131rk tane soru soraca\u011f\u0131m. Ancak bu k\u0131rk soruya birden \u00f6yle bir cevap vermen gerekir ki tek cevap t\u00fcm sorular\u0131n birden cevab\u0131 olsun. \u201cDemi\u015f.
\nArd\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015f birbirinden sa\u00e7ma, ve abes sorular\u0131 s\u0131ralamaya. Nasreddin hoca sab\u0131rla adam\u0131n t\u00fcm sorular\u0131n\u0131 dinlemi\u015f. En son soruyu da dinledikten sonra cevab\u0131n\u0131 vermi\u015f.
\n\u201cBilmem.\u201d
\nYunus der ki, \u0130lim ilim bilmektir, \u0130lim kendin bilmektir. Sen kendini bilmezsen, ya nice okumakt\u0131r. F\u0131krada anlat\u0131lmak istenen temel fikir de b\u00fcy\u00fck bir ustal\u0131kla, bilmiyorlu\u011fun, ben bilmem diyebilmenin ne b\u00fcy\u00fck bir erdem oldu\u011fudur. \u015eeytan ve nefis, insan\u0131n iman\u0131n\u0131 zay\u0131flatmak i\u00e7in s\u00fcrekli insan\u0131n akl\u0131na tutars\u0131z, mant\u0131ks\u0131z, ve sa\u00e7ma sorular getirmektedir. \u0130lk emri, oku olan bir dinin, bilmeyi erdem saymas\u0131 kadar kendini bilmeyi erdem saymas\u0131n\u0131n ard\u0131nda da bu yatmaktad\u0131r. Yani insan ne kadar ilimli olursa olsun, ne kadar bilgli olursa olsun, Allah\u2019\u0131n hakikatinden bilece\u011fi ancak kendi zihninin s\u0131n\u0131rlar\u0131 kadard\u0131r. Hocan\u0131n harikulade bilmem cevab\u0131, \u015feytan\u0131n ve nefsin \u00e7enesini kesmek i\u00e7in gayet m\u00fcthi\u015f bir cevapt\u0131r.
\nO h\u0131rs\u0131z buraya mutlaka gelir.
\nNasreddin hocan\u0131n evine h\u0131rs\u0131z girmi\u015f. Hocan\u0131n neyi var neyi yoksa \u00e7alm\u0131\u015f. Bunu duyan hoca, ben o h\u0131rs\u0131z\u0131 nerde bulaca\u011f\u0131m\u0131 \u00e7ok iyi bilirim diyerek do\u011fru mezarl\u0131\u011f\u0131n yolunu tutmu\u015f ve beklemeye ba\u015flam\u0131\u015f. Bunu g\u00f6ren k\u00f6yl\u00fcler; hocam sen e\u015fyalar\u0131n\u0131 kaybetti\u011fin i\u00e7in akl\u0131n\u0131 m\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131n? Burda ne i\u015fin var, git h\u0131rs\u0131z\u0131 k\u00f6yde arasana demi\u015fler.
\nHoca rahat bir tav\u0131rla cevap vermi\u015f: Endi\u015felenmeyin, O h\u0131rs\u0131z buraya nas\u0131lsa gelecek.
\nHoca\u2019n\u0131n bu hikayesinde yine \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok enfes dersler var.Hoca e\u015fyalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131nmas\u0131n\u0131 bir nevi, kendisi i\u00e7in ilahi bir uyar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in derhal rab\u0131tai mevt yapmak i\u00e7in mezarl\u0131\u011f\u0131n yolunu tutmu\u015ftur. Ve mezarl\u0131kta beklemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131rs\u0131zla ilgili verd\u011fi cevapta onun bu mecaz\u0131 imas\u0131ndan net bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu f\u0131kra ile ilgili zaten fazla s\u00f6ze de hacet yoktur. Yine benzer \u015fekilde, hocan\u0131n k\u0131yafetlerinin \u00e7al\u0131nmas\u0131na \u015f\u00fckretmesi gibi benzer hikmetleri anlatan hikayeler de bulunmaktad\u0131r.
\nNasreddin hoca, medresede dersler verirken,hocan\u0131n ilminden faydalanan \u00e7ocuklar hoca e\u015f\u015fe\u011fi ile eve giderken de hocay\u0131 rahat b\u0131rakmazlar ona durmadan soru sorarlar. \u00c7ocuklar\u0131n sorular\u0131na cevap vermek isteyen hoca, yine kendine has usl\u00fcbu ile e\u015f\u015fe\u011fine ters binerek \u00f6\u011frencileri ile konu\u015farak eve gider. Onun bu halini g\u00f6ren ve e\u011flenen k\u00f6yl\u00fclere de cevaben e\u015f\u015fek zaten \u00f6n\u00fc kontrol ediyor, arkay\u0131 da ben kontrol ediyorum deyi\u015fi, hocan\u0131n tevazusunu, delili\u011fini, haz\u0131r cevapl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, ve samimiyetini birkez daha \u00f6rnekleyerek, yine bir f\u0131kran\u0131n konusu olmu\u015ftur.
\n \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za, ne \u00fcd\u00fc\u011f\u00fc belirsiz, hangi fikri gelecek ku\u015faklar\u0131m\u0131za a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 belli olmayan bat\u0131 \u00e7izgi film karakterleri izletmek yerine Nasreddin Hoca f\u0131kralar\u0131n\u0131 anlatmam\u0131z laz\u0131m. Bu f\u0131kralar g\u00fczide yavrular\u0131m\u0131z\u0131n ki\u015fili\u011finin olu\u015fmas\u0131nda \u00e7ok temel \u00f6neme sahiptirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00f6zl\u00fc da\u011farc\u0131klar\u0131, modernitenin, k\u00fcreselle\u015fmenin ve k\u00fclt\u00fcrel yozla\u015fman\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen do\u011frudan insan akl\u0131n\u0131 ilgilendirmesi ve insan odakl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fabilmi\u015ftir. As\u0131rlar boyu insanlar\u0131n dilinden diline s\u00f6ylenegelen ve toplumumuzun gen haritas\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli k\u00f6\u015fe...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":677,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-676","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":682,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/677"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ibrahimaybek.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}